Spis treści

  • Wstęp
  • Historia toksyny botulinowej
  • Jak działa botoks?
  • Przed zabiegiem
  • Jak wygląda zabieg?
  • Efekty
  • Brak efektów po aplikacji toksyny botulinowej
  • Zalety toksyny botulinowej
  • Nefertiti lift
  • Przeciwwskazania
  • Wybór specjalisty
  • Dla kogo?
  • Hiperhydroza i bruksizm
  • Często zadawane pytania
  • Bibliografia:

Wstęp

Jak wygładzić zmarszczki i uzyskać młodszy wygląd bez zabiegu chirurgicznego i bez blizn? Odpowiedzią jest botoks. To najbardziej rozpowszechniona nazwa handlowa toksyny botulinowej (botuliny) produkowanej przez bakterie Clostridium botulinum (laseczki jadu kiełbasianego). Botulina jest jednym z najpopularniejszych preparatów współcześnie stosowanych w medycynie estetycznej. WYkorzystuje się ją nie tylko w celu wygładzenia i spłycenia zmarszczek czoła, okolicy nosa, zewnętrznych kącików oczu i do redukcji zmarszczek na szyi, ale również w leczeniu nadpotliwości, bruksizmu i migreny.

Według danych Międzynarodowego Towarzystwa Estetycznej Chirurgii Plastycznej (ISAPS) z 2016 roku zabieg wstrzykiwania botoksu jest najczęściej wykonywanym na świecie małoinwazyjnym zabiegiem medycyny estetycznej – w 2018 roku na całym świecie wykonano ponad 6 milionów zabiegów z użyciem tego produktu, o 17% więcej niż w roku poprzednim. Ponadto w ankiecie przeprowadzonej przez Polskie Towarzystwo Medycyny Estetycznej i Anti-Aging (PTMEiAA) aż 87% lekarzy wskazało zabieg z użyciem botoksu jako najczęściej wykonywany zabieg w ich gabinetach.

Wstrzykiwanie botoksu

Botoks jest wykorzystywany w wielu gałęziach medycyny

Historia toksyny botulinowej

Pierwsze badania nad toksyną botulinową zostały przeprowadzone przez niemieckiego pisarza i lekarza Justinusa Kernera w 1793 roku i historia jego odkrycia jest dość osobliwa. Po sytym obiedzie urządzonym z okazji ślubu pewnej pary, kilkanaście osób zatruło się kiełbasą zakażoną przez bakterie Clostridium botulinum. Stąd nazwa toksyny botulinowej, którą nazywa się także jadem kiełbasianymbotulus po łacinie znaczy „kiełbasa”.

Botulina to toksyczna substancja, której zbyt duże ilości mogą powodować botulizm, czyli śmiertelną chorobę, która prowadzi do paraliżu mięśni. Z uwagi na dużą toksyczność, pierwsze badania nad tą substancją przeprowadzono w wojskowych laboratoriach w Stanach Zjednoczonych. Botoks do dzisiaj uznawany jest za jedną z najpotężniejszych broni biologicznych na świecie.

W latach 40 XX w. zaczęto studiować inne właściwości botoksu i odkryto jego pierwsze zastosowania w medycynie: pierwsze próby przeprowadzone zostały przez okulistów, którzy testowali zastosowanie jadu kiełbasianego w leczeniu zeza. Z biegiem lat, toksyna botulinowa zyskiwała coraz więcej zastosowań i obecnie używa się jej między innymi w leczeniu zaburzeń motorycznych, nadpotliwości czy spastyczności (nieprawidłowe, zwiększone napięcie mięśni). Od lat 90 substancja jest wykorzystywana w medycynie estetycznej, przede wszystkim w celu złagodzenia zmarszczek mimicznych.

O toksynie botulinowej opowiada lek. med. Ewa Rybicka

Jak działa botoks?

Obecnie botoks znajduje najwięcej zastosowań właśnie w medycynie estetycznej: to jedna z najskuteczniejszych substancji w walce ze zmarszczkami, pozwalająca na osiągnięcie widocznych i naturalnych efektów. W Polsce dopuszcza się użycie zarówno toksyny botulinowej A jak i B, jednak użycie tej peirwszej jest dużo bardziej rozpowszechnione. Wśród preparatów dostępnych w Polsce i zatwierdzonych przez Amerykańską Organizację Żywności i Leków (FDA) znajdują się między innymi:

  • Botox® (Allergen)
  • Vistabel® (Allergen)
  • Dysport® (Ipsen Limited/Galderma)
  • Azzalure® (Ipsen Limited/Galderma)
  • Bocouture® (Merz)
  • Xeomin® (Merz)

Istnieją dwa typy zmarszczek:

  • dynamiczne: inaczej zmarszczki mimiczne – za ich pojawienie się odpowiada mimika i praca mięśni twarzy; pojawiają się jako pierwsze.
  • statyczne: z upływem czasu zmarszczki mimiczne pogłębiają się i stają się zmarszczkami statycznymi, co oznacza, że są widoczne nawet wtedy, kiedy mięśnie twarzy pozostają w spoczynku

Botoks wykorzystuje się najczęściej do korekcji:

  • zmarszczek promienistych wokół ust (tak zwanych zmarszczek palacza)
  • lwiej zmarszczki między brwiami
  • kurzych łapek wokół oczu
  • zmarszczek na czole

Działanie botuliny objaśniają specjaliści z Kliniki Ambroziak: wstrzyknięcie jadu kiełbasianego powoduje zahamowanie wydzielania acetylochininy, czyli neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za przewodnictwo impulsów nerwowych do mięśni. W skutek blokady synaps nerwowo-mięśniowych, dochodzi do okresowego sparaliżowania mięśni.

Przed zabiegiem

Zaleca się minimalnie tydzień przed zabiegiem nie pić alkoholu. Leki antykoagulacyjne, takie jak aspiryna czy też środki przeciwzapalne, powinny być odstawione na dwa tygodnie przed planowanym zabiegiem. Ma to zapobiec powstawaniu krwiaków.

Wstrzykiwanie botoksu

Zabieg polega na wstrzykiwaniu substancji w wybrany obszar

Jak wygląda zabieg?

Zabieg przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych. Sama aplikacja toksyny botulinowej trwa jedynie 10-15 minut, a cały zabieg – do 30 minut.

Aplikacja botoksu jest bezbolesna, dlatego nie wymaga znieczulenia, lekarz może jednak zastosować krioterapię (terapię zimnem) albo zastosować miejscowy preparat znieczulający, aby zmniejszyć dyskomfort pacjenta wywołany ukłuciami. Po zdezynfekowaniu skóry, wybrany preparat zawierający botulinę jest za pomocą cienkiej igły (30G) wstrzykiwany do konkretnego mięśnia, wywołujacego zmarszczkę lub niechciany wyraz twarzy. Najczęstszym miejscem aplikacji botuliny są okolice czoła, oczu oraz podstawy nosa. Doświadczony lekarz jest w stanie wyrównać także drobne asymetrie twarzy i wygładzić zmarszczki, które zaczynają się tworzyć w rejonie górnej wargi.

Jak twierdzą specjaliści z Art Medical Center w Szczecinie, przez kilka godzin po wstrzyknięciu toksyny pacjent nie powinien układać się w pozycji leżącej, pocierać miejsc iniekcji oraz wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych. Należy także unikać ekspozycji na promieniowanie UV. Nie jest jednak konieczne wyłączenie pacjenta z codziennych zajęć – zaraz po zabiegu można wrócić do pracy.

Botoks na bruzdy wargowo-nosowe

Usuwanie bruzd wargowo-nosowych botoksem (Klinika LLC Cieszyn)

Efekty

Specjaliści z kliniki medycyny estetycznej Bona Dea podkreślają, że efekty zabiegu z wykorzystaniem toksyny botulinowej nie są natychmiastowe: zaczynają być widoczne po 3-6 dniach. Skóra staje się wizualnie bardziej elastyczna, a zmarszczki mniej głębokie. Po 7-14 dniach efekt jest optymalny. Eksperci, tworzący zespół centrum Veno-Med zapewniają, że efekt utrzymuje się od 4 do 6 miesięcy. Im częściej zabieg jest powtarzany, tym dłużej utrzymuje się efekt. Wynik terapii toksyną botulinową nie jest uzależniony od płci: substancja ma takie samo działanie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

W nielicznych przypadkach może się zdarzyć, że interwencja nie przyniesie rezultatów. Po pierwsze zmarszczki mogą powstawać z różnych przyczyn, a nie wszystkie z nich mogą być zwalczone toksyną botulinową. Niska stężenie preparatu lub niewłaściwa technika aplikacji może pogorszyć efekt zabiegu.

Ponadto u niektórych klientów mogą w krwi występować przeciwciała, które zostały wytworzone na skutek kontaktu z małymi dawkami jadu kiełbasianego. Znane są też przypadki powstania przeciwciał przy częstej aplikacji. W tych sytuacjach może pomóc zastosowanie innych typów toksyny.

Brak efektów po aplikacji toksyny botulinowej

W nielicznych przypadkach może się zdarzyć, że aplikacja botuliny nie przyniesie rezultatów. Po pierwsze, zmarszczki mogą powstawać z różnych przyczyn, a nie wszystkie z nich mogą być zwalczone toksyną botulinową. Również niska dawka preparatu lub niewłaściwa technika aplikacji może pogorszyć efekt zabiegu.

Ponadto u niektórych klientów mogą w krwi występować przeciwciała, które zostały wytworzone na skutek kontaktu z małymi dawkami jadu kiełbasianego. Znane są też przypadki powstania przeciwciał przy częstej aplikacji. W tych sytuacjach może pomóc zastosowanie innych typów toksyny.

Usuwanie zmarszczek toksyną botulinową

Zmarszczki mimiczne na czole znacznie spłycają się pod wpływem toksyny botulinowej

Zalety toksyny botulinowej

Wielką zaletą toksyny botulinowej w porównaniu z innymi technikami odmładzającymi jest z całą pewnością mała inwazyjność zabiegu, a co za tym idzie krótka lista przeciwwskazań. ISAPS informuje, że do tej pory nie zarejestrowano przypadków wystąpienia poważnych działań niepożądanych u pacjentów.

Podsumujmy zatem krótko największe zalety zabiegu z użyciem botoksu:

  • w wyniki zabiegu zmarszczki mimiczne wyraźnie się spłycają, przez co twarz wygląda na młodszą o kilka a nawet kilkanaście lat
  • efekty są naturalne: zabieg pozwala odjąć twarzy lat, ale nie zmienia niekorzystnie jej rysów
  • to zabieg niechirurgiczny, wykonywany w warunkach ambulatoryjnych, trwający od 10 do 30 minut
  • zabieg jest praktycznie bezbolesny, nie wymaga znieczulenia: aplikuje się jedynie niewielką dawkę znieczulenia miejscowego, aby zminimalizować dyskomfort wywołany zastrzykami
  • zabieg trwa krótko i można go powtarzać
  • może pomóc nie tylko osobom, pragnącym spłycić zmarszczki, ale także pacjentom cierpiącym na dolegliwości, obniżające ich jakość życia, takie jak bruksizm, hiperhydroza czy przewlekła migrena
Egipska bogini Nefretete

Nazwa zabiegu jest inspirowana tą egipską boginią Nefretete

Nefertiti lift

Nefertiti lift, czyli zabieg Nefretete, którego nazwa pochodzi od imienia egipskiej bogini, słynącej ze swojej urody, to procedura mająca na celu korekcję linii szczęki oraz spłycenie zmarszczek na policzkach i szyi.

Pod skórą szyi znajduje się cienki, płaski mięsień zwany po łacinie platysma. W odróżnieniu od innych mięśni, nie jest on przytwierdzony do kości, ale przede wszystkim do skóry. Procesy starzenia się organizmu powodują zmniejszenie jego napięcia, co skutkuje jego opadnięciem, a to z kolei powoduje powstawanie poziomych zmarszczek na szyi i policzkach.

W celu usunięcia zmarszczek tego typu z rejonu szyi stosuje się najczęściej metody operacyjne, jednak aplikacja toksyny botulinowej również może być skuteczna jako zabieg uzupełniający chirurgiczny lifting lub jako metoda zastępcza u pacjentów niezakwalifikowanych do operacji. Zabieg powoduje rozluźnienie się mięśni dolnej części twarzy, czyli policzków i szczęki.

Przeciwwskazania

Toksyna botulinowa w odpowiednich dawkach uznawana jest za bezpieczną substancję, a dawka używana w zabiegach medycyny estetycznej jest wielokrotnie mniejsza od dawki trującej dla człowieka. Botulina z powodzeniem wykorzystywana w medycynie od ponad 20 lat i sam zabieg z jej użyciem jest minimalnie inwazyjny, dlatego też lista przeciwwskazań do jego wykonania nie jest długa. 

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu jest ciąża i okres laktacji. Niektóre choroby układu nerwowego, takie jak np. choroba Erba-Goldflama (łac. Myasthenia gravis) czy alergie na składniki preparatu lub też zaburzenia krzepliwości krwi, są przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu. Botulinowe iniekcje nie mogą być także aplikowane do miejsc ze stanem zapalnym. Ponadto, lekarz powinien wiedzieć, jakie leki przyjmuje pacjent. Przyjmowanie antybiotyków lub leków przeciwarytmicznych może dyskwalifikować pacjenta do zabiegu. Idealny wiek do wykonania tej procedury jest od 18-65 lat.

Wstrzykiwanie botoksu w gabinecie

Wybór dobrego specjalisty jest kluczowy

Wybór specjalisty

Wybór odpowiedniego specjalisty jest kluczowy dla osiągnięcia satysfakcjonujących efektów zabiegu. Niezwykle ważne w relacji pacjent-lekarz jest zaufanie, dlatego dobrze wykorzystaj pierwszą wizytę u specjalisty i zadaj mu wszystkie krążące Ci po głowie pytania – w ten sposób pozbędziesz się wątpliwości i w dniu zabiegu będziesz spokojny/a.

Specjaliści z krakowskiej kliniki Bona Dea przypominają, że zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej może wykonywać jedynie lekarz lub stomatolog, który przeszedł odpowiednie szkolenie. Przestrzegają także przed udaniem się na zabieg do osoby, która nie ma uprawnień do wykonywania zawodu lekarza i wykonuje zabiegi nie w gabinecie, a w domu.

Zmarszczki mimiczne - botoks

Efekty zabiegu z wykorzystaniem botoksu (Ars Estetica)

Dla kogo?

Według raportu ISAPS pacjenci, którzy najczęściej decydują się na wstrzyknięcie toksyny botulinowej, mają od 35 do 50 lat, co wskazuje na to, że zainteresowanie tym zabiegiem rośnie po osiągnięciu 30 roku życia.

Mimo że botoks jest szczególnie popularny wśród kobiet, w ostatnich latach wzrasta liczba mężczyzn, którzy decydują się na ten zabieg, aby zachować młody wygląd twarzy. W Stanach Zjednoczonych powstał nawet specjalny termin, określający zjawisko mężczyzn, stosujących botoks – Brotox.

Co kieruje kobietami i mężczyznami, którzy decydują się na ten zabieg? Czym różnią się ich oczekiwania w stosunku do zabiegu?

  • Kobiety: zwykle decydują się na zabieg, kierując się chęcią zachowania atrakcyjnego wyglądu. Płeć piękna przywiązuje dużą wagę do młodego wyglądu twarzy. Botoks ma pomóc spłycić zmarszczki, podnieść linię brwi i odmłodzić kontur oka.
  • Mężczyźni: najczęściej uciekają się do botoksu, aby zwalczyć problem nadmiernej potliwości. W przypadku aplikacji botoksu na twarzy lekarz powinien zachować ostrożność, aby nie doprowadzić do deformacji rysów twarzy i nie nadać jej przez to kobiecego wyglądu. Według specjalistów z Kliniki Dr Kuschill botoks podaje się pacjentom, którzy chcą zlikwidować zmarszczki lwią zmarszczkę, zmarszczki mimiczne na czole czy kurze łapki. Dzięki zabiegowi ich twarz wygląda na bardziej wypoczętą.
Nadpotliwość

Botulina może być wykorzystana do leczenia nadpotliwości

Hiperhydroza i bruksizm

Z biegiem lat zastosowanie botuliny rozszerzało się na inne dziedziny. Jad kiełbasiany jest szczególnie przydatny w leczeniu takich dolegliwości jak nadpotliwość (hiperhydroza) i bruksizm.

Aby krótko opisać zastosowanie jadu kiełbasianego w leczeniu tych dolegliwości, skorzystaliśmy z wiedzy lek. med. Ewy Rybickiej, lekarza medycyny estetycznej z wieloletnim doświadczeniem:

  • Bruksizm to schorzenie psychosomatyczne, objawiające się zwiększonym napięciem mięśni szczęki podczas snu, w wyniku czego dochodzi do uszkodzenia zębów i dziąseł, a pacjent skarży się na niewyspanie i bóle głowy. Dobre efekty w tym przypadku przynosi wstrzyknięcie botuliny w mięsień żwacza.
  • Hiperhydroza to wstydliwa dolegliwość, polegająca na nadmiernej aktywności gruczołów potowych stóp, dłoni lub pach. Toksyna botulinowa ma szerokie zastosowanie w leczeniu tej krępującej przypadłości. Efekty utrzymują się około pół roku.

Często zadawane pytania

  • Czy wstrzykiwanie botoksu boli? Zabieg jest małoinwazyjny i praktycznie bezbolesny. Pacjent może odczuwać delikatne ukłucia. W przypadku pacjentów szczególnie wrażliwych na ból, można zastosować znieczulenie miejscowe. Centrum Medyczne Bieńkowski
  • Jak wygląda aplikacja botoksu? Przed zabiegiem preparat z toksyną botulinową rozpuszcza się w soli fizjologicznej. Dawka oraz sposób wstrzykiwania preparatu różnią się w zależności od partii twarzy i od pacjenta. Oricea
  • Kiedy są widoczne pierwsze efekty? Działanie botuliny zaczyna być widoczne po upływie 3-7 dni. Efekt utrzymuje się około 3-6 miesięcy. Mięśnie stopniowo odzyskują sprawność. Lek. med. Iwona Radziejewska-Choma
  • Jak długo trwa rekonwalescencja? Wkłucia po wstrzyknięciu botoksu są niewidoczne i pacjent może powrócić do normalnego życia od razu po zabiegu. CME - Centrum Medycyny Estetycznej
  • Jakie są najczęstsze działania niepożądane? W przypadku botoksu ryzyko wystąpienia powikłań jest niskie, jednak istnieje możliwość podania toksyny do innych mięśni, niż zostało to zaplanowane, co może spowodować przejściowy defekt estetyczny twarzy (np. obniżenie brwi). Jednak ryzyko wystąpienia tego rodzaju działań niepożądanych jest minimalne, jeśli zabieg wykonuje doświadczony lekarz. Instytut Yonelle
  • W jakim wieku zacząć stosować botoks? Specjaliści podkreślają, że w niektórych przypadkach botoks warto stosować profilaktycznie, jeszcze przed pojawieniem się oznak starzenia. Nawet dwudziestoletnie pacjentki mogą zdecydować się na zabieg, jeśli zauważyły już u siebie pierwsze znaki zwiastujące pojawienie się kurzych łapek lub lwiej zmarszczki. Lek. med. Marek Wasiluk
  • Jaka jest różnica między kwasem hialuronowym a botoksem? Właściwości botoksu są zupełnie inne niż kwasu hialuronowego. Jad kiełbasiany powoduje paraliż mięśni, dlatego jest niezwykle skuteczna w przypadku zmarszczek mimicznych. Wykorzystuje się go przede wszystkim w walce ze zmarszczkami w górnych partiach twarzy (okolice oczu, czoło, przestrzeń między brwiami). Z kolei kwas hialuronowy poradzi sobie w walce z bardziej zaawansowanymi oznakami starzenia, czyli z głębokimi bruzdami i zmarszczkami statycznymi. Ponadto doskonale sprawdza się jako wypełniacz, na przykład do ust. Leczenica Melitus

Bibliografia:

"Treści publikowane na portalu Estheticon.pl (strona internetowa i aplikacja) nie mogą w żadnym wypadku zastąpić indywidualnej konsultacji u specjalisty chirurgii plastycznej i medycyny estetycznej lub dziedzin pokrewnych. Jeśli rozważasz poddanie się zabiegowi medycyny estetycznej lub operacji plastycznej lub w razie jakichkolwiek wątpliwości natury medycznej, skontaktuj się z Twoim lekarzem specjalistą. Portal Estheticon nie potwierdza wiarygodności treści, zabiegów oraz innych materiałów i informacji opublikowanych na portalu ani nie poleca żadnych produktów, marek czy pracowników służby zdrowia."