Toksyna botulinowa to substancja, która powoduje paraliż niektórych mięśni. Stosowana jest w wielu gałęziach medycyny i do leczenia m.in. takich schorzeń jak nadpotliwość, migrena czy bruksizm, a także w medycynie estetycznej. Na naszym portalu znajdziesz specjalistów i kliniki, którzy oferują zabiegi z wykorzystaniem tej substancji.
Toksyna botulinowa (botulina, jad kiełbasiany) to neurotoksyna produkowana przez bakterie Clostridium botulinum (laseczki jadu kiełbasianego), to substancja mająca wiele zastosowań w różnych gałęziach medycyny. Wykorzystuje się ją nie tylko w medycynie estetycznej, w celu wygładzenia i spłycenia zmarszczek czoła, okolicy nosa, zewnętrznych kącików oczu i do redukcji zmarszczek na szyi, ale również w leczeniu nadpotliwości, bruksizmu i migreny.
Według danych Międzynarodowego Towarzystwa Estetycznej Chirurgii Plastycznej (ISAPS) z 2021 roku zabieg wstrzykiwania toksyny botulinowej jest najczęściej wykonywanym na świecie małoinwazyjnym zabiegiem medycyny estetycznej – w 2021 roku na całym świecie wykonano 7 312 616 zabiegów z użyciem tego produktu. Ponadto w ankiecie przeprowadzonej przez Polskie Towarzystwo Medycyny Estetycznej i Anti-Aging (PTMEiAA) aż 87% lekarzy wskazało zabieg z użyciem botuliny jako najczęściej wykonywany zabieg w ich gabinetach.
Jad kiełbasiany jest wykorzystywany w wielu gałęziach medycyny
Pierwsze badania nad toksyną botulinową zostały przeprowadzone przez niemieckiego pisarza i lekarza Justinusa Kernera w 1793 roku i historia jego odkrycia jest dość osobliwa. Po sytym obiedzie urządzonym z okazji ślubu pewnej pary kilkanaście osób zatruło się kiełbasą zakażoną przez bakterie Clostridium botulinum. Stąd nazwa toksyny botulinowej, którą nazywa się także jadem kiełbasianym – botulus po łacinie znaczy „kiełbasa”.
Toksyna botulinowa to typ neurotoksyny, której zbyt duże ilości mogą powodować botulizm, czyli śmiertelną chorobę, która prowadzi do paraliżu mięśni. Z uwagi na dużą toksyczność, pierwsze badania nad tą substancją przeprowadzono w wojskowych laboratoriach w Stanach Zjednoczonych. Jad kiełbasiany do dzisiaj uznawany jest za jedną z najpotężniejszych broni biologicznych na świecie.
W latach 40. XX w. zaczęto studiować inne właściwości toksyny botulinowej i odkryto jej pierwsze zastosowania w medycynie – pierwsze próby przeprowadzone zostały przez okulistów, którzy testowali zastosowanie jadu kiełbasianego w leczeniu zeza. Z biegiem lat, toksyna botulinowa zyskiwała coraz więcej zastosowań i obecnie używa się jej między innymi w leczeniu zaburzeń motorycznych, nadpotliwości, pochwicy, nadczynności pęcherza moczowego czy spastyczności (nieprawidłowe, zwiększone napięcie mięśni). Od lat 90 substancja jest wykorzystywana jest także w medycynie estetycznej, przede wszystkim w celu złagodzenia zmarszczek mimicznych.
Botulina stosowana jest m.in. w medycynie estetycznej
Obecnie toksyna botulinowa znajduje najwięcej zastosowań właśnie w medycynie estetycznej – to jedna z najskuteczniejszych substancji w walce ze zmarszczkami, pozwalająca na osiągnięcie widocznych i naturalnych efektów. W Polsce dopuszcza się użycie zarówno toksyny botulinowej A, jak i B, jednak użycie tej pierwszej jest dużo bardziej rozpowszechnione.
Działanie toksyny botulinowej objaśniają specjaliści z Kliniki Ambroziak: wstrzyknięcie jadu kiełbasianego powoduje zahamowanie wydzielania acetylocholiny, czyli neuroprzekaźnika odpowiedzialnego za przewodnictwo impulsów nerwowych do mięśni. Wskutek blokady synaps nerwowo-mięśniowych, dochodzi do okresowego sparaliżowania mięśni, dzięki czemu możliwe jest leczenie bruksizmu, nadpotliwości, napięcia mięśniowego, migren, nadreaktywności pęcherza moczowego, pochwicy, a także wygładzenie zmarszczek.
Istnieją dwa typy zmarszczek:
dynamiczne: inaczej zmarszczki mimiczne – za ich pojawienie się odpowiada mimika i praca mięśni twarzy; pojawiają się jako pierwsze.
statyczne: z upływem czasu zmarszczki mimiczne pogłębiają się i stają się zmarszczkami statycznymi, co oznacza, że są widoczne nawet wtedy, kiedy mięśnie twarzy pozostają w spoczynku
Botulinę wykorzystuje się najczęściej do korekcji:
zmarszczek promienistych wokół ust (tak zwanych zmarszczek palacza);
lwiej zmarszczki między brwiami;
kurzych łapek wokół oczu;
zmarszczek na czole.
Zaleca się minimalnie tydzień przed zabiegiem nie pić alkoholu. Leki antykoagulacyjne, takie jak aspiryna czy też środki przeciwzapalne, powinny być odstawione na dwa tygodnie przed planowanym zabiegiem. Ma to zapobiec powstawaniu krwiaków.
Zazwyczaj toksynę botulinową podaje się metodą iniekcji
Zabieg przeprowadza się w warunkach ambulatoryjnych. W większości przypadków sama aplikacja toksyny botulinowej trwa jedynie 10-15 minut, a cały zabieg – do 30 minut.
Aplikacja preparatu jest zwykle bezbolesna, dlatego nie wymaga znieczulenia, lekarz może jednak zastosować krioterapię (terapię zimnem) albo zastosować miejscowo preparat znieczulający, aby zmniejszyć dyskomfort pacjenta wywołany ukłuciami. Po zdezynfekowaniu skóry, preparat toksyny botulinowej jest za pomocą cienkiej igły (30G) wstrzykiwany do konkretnego miejsca. Miejsce aplikacji zależy od leczonej dolegliwości. Doświadczony lekarz jest w stanie wyrównać drobne asymetrie twarzy i wygładzić zmarszczki, które zaczynają się tworzyć w rejonie górnej wargi.
Jak twierdzą specjaliści z Art Medical Center w Szczecinie, bezpośrednio po zabiegu i przez kilka dni po nim nie pocierać, nie rozgrzewać miejsc iniekcji, unikać sauny oraz nie wykonywać intensywnych ćwiczeń fizycznych. Należy także unikać ekspozycji na promieniowanie UV. Nie jest jednak konieczne wyłączenie pacjenta z codziennych zajęć – zaraz po zabiegu można wrócić do pracy.
Efekty zabiegów są tymczasowe
Specjaliści z kliniki medycyny estetycznej Bona Dea podkreślają, że efekty zabiegu z wykorzystaniem toksyny botulinowej nie są natychmiastowe – zaczynają być widoczne i odczuwalne od 3 doby. Po 7-14 dniach efekt jest optymalny. Eksperci, tworzący zespół centrum Veno-Med zapewniają, że efekt utrzymuje się od 4 do 6 miesięcy. Zabieg wykonywany jest nie częściej niż co 3 miesiące, najlepiej co 6-8 miesięcy. Wynik terapii toksyną botulinową nie jest uzależniony od płci, ponieważ substancja ma takie samo działanie zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.
W nielicznych przypadkach może się zdarzyć, że aplikacja toksyny nie przyniesie rezultatów. Niska dawka toksyny lub niewłaściwa technika aplikacji może być tego przyczyną.
Ponadto, u niektórych pacjentów mogą w krwi występować przeciwciała, które zostały wytworzone na skutek kontaktu z małymi dawkami jadu kiełbasianego. Znane są też przypadki powstania przeciwciał przy zbyt częstej aplikacji. W tych sytuacjach może pomóc zastosowanie innych typów toksyny.
Toksyna botulinowa ma wiele zastosowań, w tym m.in. leczenie nadpotliwości dłoni
Zaletą tej techniki w porównaniu z innymi metodami jest z całą pewnością mała inwazyjność zabiegu, a co za tym idzie krótka lista przeciwwskazań. ISAPS informuje, że do tej pory nie zarejestrowano przypadków wystąpienia poważnych działań niepożądanych u pacjentów.
Podsumujmy zatem krótko największe zalety zabiegów z wykorzystaniem toksyny botulinowej:
w wyniki zabiegu zmarszczki mimiczne wyraźnie się spłycają, przez co twarz wygląda na młodszą o kilka, a nawet kilkanaście lat;
efekty są naturalne: zabieg pozwala odjąć twarzy lat, ale nie zmienia niekorzystnie jej rysów;
to zabieg niechirurgiczny, wykonywany w warunkach ambulatoryjnych, trwający od 10 do 30 minut;
zabieg jest praktycznie bezbolesny, nie wymaga znieczulenia – rzadko aplikuje się jedynie niewielką dawkę znieczulenia miejscowego, aby zminimalizować dyskomfort wywołany zastrzykami;
zabieg trwa krótko i można go powtarzać;
może pomóc pacjentom cierpiącym na dolegliwości, obniżające ich jakość życia, takie jak bruksizm, hiperhydroza czy przewlekła migrena.
Toksyna botulinowa uznawana jest za bezpieczną substancję, a dawka używana podczas terapii różnych schorzeń jest wielokrotnie mniejsza od dawki trującej dla człowieka. Botulina z powodzeniem wykorzystywana w medycynie od ponad 20 lat i sam zabieg z jej użyciem jest minimalnie inwazyjny, dlatego też lista przeciwwskazań do jego wykonania nie jest długa.
Bezwzględnym przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu toksyną botulinową jest ciąża i okres laktacji. Niektóre choroby układu nerwowego, takie jak np. choroba Erba-Goldflama (łac. Myasthenia gravis) czy alergie na składniki preparatu lub też zaburzenia krzepliwości krwi są przeciwwskazaniem do wykonania zabiegu. Botulinowe iniekcje nie mogą być także aplikowane do miejsc ze stanem zapalnym. Ponadto lekarz powinien wiedzieć, jakie leki przyjmuje pacjent. Przyjmowanie antybiotyków lub leków przeciwarytmicznych może dyskwalifikować pacjenta. Zabiegowi mogą się podać pacjenci w wieku 18-65 lat.
Wybór dobrego specjalisty jest kluczowy
Wybór odpowiedniego specjalisty jest kluczowy dla osiągnięcia satysfakcjonujących efektów zabiegu. Niezwykle ważne w relacji pacjent-lekarz jest zaufanie, dlatego dobrze wykorzystaj pierwszą wizytę u specjalisty i zadaj mu wszystkie krążące Ci po głowie pytania – w ten sposób pozbędziesz się wątpliwości i w dniu zabiegu będziesz spokojny/a.
Specjaliści z krakowskiej kliniki Bona Dea przypominają, że toksyna botoulinowa jest lekiem i zabieg z jej wykorzystaniem może wykonywać jedynie lekarz lub stomatolog, który przeszedł odpowiednie szkolenie. Przestrzegają także przed udaniem się na zabieg do osoby, która nie ma uprawnień do wykonywania zawodu lekarza i wykonuje zabiegi nie w gabinecie, a w domu.
Zabieg można wykonać zarówno u kobiet, jak i mężczyzn
Według raportu ISAPS z 2021 roku pacjenci, którzy najczęściej decydują się na wstrzyknięcie toksyny botulinowej, mają od 35 do 50 lat, co wskazuje na to, że zainteresowanie tym zabiegiem rośnie po osiągnięciu 30 roku życia.
Mimo że botulina jest szczególnie popularna wśród kobiet, w ostatnich latach wzrasta liczba mężczyzn, którzy decydują się na ten zabieg, aby zachować młody wygląd twarzy.
Co kieruje kobietami i mężczyznami, którzy decydują się na ten zabieg? Czym różnią się ich oczekiwania w stosunku do zabiegu?
Kobiety: zwykle decydują się na zabieg, kierując się chęcią zachowania atrakcyjnego wyglądu. Płeć piękna przywiązuje dużą wagę do młodego wyglądu twarzy. Toksyna botulinowa ma pomóc spłycić zmarszczki, podnieść linię brwi i odmłodzić kontur oka.
Mężczyźni: najczęściej wykonują zabieg, aby zwalczyć problem nadmiernej potliwości, choć coraz częściej zgłaszaja się z chęcia redukcji zmarszczek mimicznych okolicy czoła i oczu. W przypadku aplikacji botuliny na twarzy lekarz powinien zachować ostrożność, aby nie doprowadzić do deformacji rysów twarzy i nie nadać jej przez to kobiecego wyglądu.
Botulina może być wykorzystana do leczenia nadpotliwości
Z biegiem lat zastosowanie jadu kiełbasianego rozszerzało się na inne dziedziny. Jad kiełbasiany jest szczególnie przydatny w leczeniu takich dolegliwości jak nadpotliwość (hiperhydroza) i bruksizm.
Aby krótko opisać zastosowanie toksyny botulinowej w leczeniu tych dolegliwości, skorzystaliśmy z wiedzy lek. med. Ewy Rybickiej, lekarza medycyny estetycznej z wieloletnim doświadczeniem:
Bruksizm to schorzenie psychosomatyczne, objawiające się zwiększonym napięciem mięśni żuchwy podczas snu, w wyniku czego dochodzi do uszkodzenia zębów i dziąseł, a pacjent skarży się na niewyspanie i bóle głowy. Dobre efekty w tym przypadku przynosi wstrzyknięcie toksyny botulinowej w mięsień żwacza.
Hiperhydroza to wstydliwa dolegliwość, polegająca na nadmiernej aktywności gruczołów potowych stóp, dłoni lub pach. Toksyna botulinowa ma szerokie zastosowanie w leczeniu tej krępującej przypadłości. Efekty utrzymują się do 8 miesięcy.
Jednym z zastosowań jadu kiełbasianego jest leczenie migreny
Botulina jest stosowana także u pacjentów zmagających się z migrenami. W tym przypadku zabieg powinien być wykonywany przez neurologa po odpowiedniej kwalifikacji pacjenta. Zespół Centrum Chirurgii Plastycznej i Medycyny Estetycznej UniEstetica Centrum szczegółowo objaśnia, na czym polega ta metoda leczenia migren oraz jakie są jej rezultaty.
W trakcie zabiegu podaje się dawki toksyny w ściśle ustalone miejsca na głowie wg schematu PREMPT w co najmniej 31 punktów:
siedem w okolicę czoła,
po cztery w okolicę skroni z każdej strony,
po pięć w okolicę potyliczną z każdej strony i po trzy w mięśnie karku z każdej strony.
Pierwsze 3 zabiegi podania toksyny botulinowej wykonuje się co 12 tygodni. Kolejny zabieg jest wykonywany przy ponownym wystąpieniu bólów głowy, jednak nie wcześniej niż po 3 miesiącach. Po zabiegu pacjent może od razu wrócić do codziennych obowiązków. Zabieg jest całkowicie bezpieczny.
Leczenie jest skuteczne u około 70% chorych. U około 50% pacjentów dochodzi do ustąpienia bólów głowy, a u pozostałych do znacznego zmniejszenia liczby dni w miesiącu z bólem głowy oraz zmniejszenia natężenia bólu.
Czy zabieg iniekcji toksyny botulinowej boli? Zabieg jest małoinwazyjny i praktycznie bezbolesny. Pacjent może odczuwać delikatne ukłucia. W przypadku pacjentów szczególnie wrażliwych na ból można zastosować znieczulenie miejscowe. Centrum Medyczne Bieńkowski
Jak przebiega proces iniekcji botuliny? Przed zabiegiem preparat z toksyną botulinową rozpuszcza się w soli fizjologicznej. Dawka oraz sposób wstrzykiwania preparatu różnią się w zależności od obszaru zabiegowego, leczonej dolegliwości i od pacjenta. Oricea
Kiedy są widoczne pierwsze efekty? Działanie botuliny zaczyna być widoczne po upływie 3-7 dni. Efekt utrzymuje się około 3-6 miesięcy. Mięśnie stopniowo odzyskują sprawność. Lek. med. Iwona Radziejewska-Choma
Jak długo trwa rekonwalescencja? Wkłucia po inikecji są niewidoczne i pacjent może powrócić do normalnego życia od razu po zabiegu. Slow Age
Jakie są najczęstsze działania niepożądane? W przypadku jadu kiełbasianego ryzyko wystąpienia powikłań jest niskie, jednak istnieje możliwość podania toksyny do innych mięśni, niż zostało to zaplanowane, co może spowodować przejściowy defekt estetyczny twarzy (np. obniżenie brwi). Jednak ryzyko wystąpienia tego rodzaju działań niepożądanych jest minimalne, jeśli zabieg wykonuje doświadczony lekarz. Instytut Yonelle
W jakim wieku zacząć stosować toksynę botulinową? Specjaliści podkreślają, że w niektórych przypadkach zabieg warto wykonywać profilaktycznie, jeszcze przed pojawieniem się oznak starzenia. Nawet dwudziestoletnie pacjentki mogą zdecydować się na tę procedurę, jeśli zauważyły już u siebie pierwsze znaki zwiastujące pojawienie się kurzych łapek lub lwiej zmarszczki. Lek. med. Marek Wasiluk
Jaka jest różnica między kwasem hialuronowym a toksyną botulinową? Właściwości toksyny botulinowej są zupełnie inne niż kwasu hialuronowego. Toksyna botulinowa powoduje paraliż mięśni, dlatego jest niezwykle skuteczna w przypadku zmarszczek mimicznych. Wykorzystuje się ją przede wszystkim w walce ze zmarszczkami w górnych partiach twarzy (okolice oczu, czoło, przestrzeń między brwiami). Z kolei kwas hialuronowy poradzi sobie w walce z bardziej zaawansowanymi oznakami starzenia, czyli z głębokimi bruzdami i zmarszczkami statycznymi. Ponadto doskonale sprawdza się jako wypełniacz, na przykład do ust. Lecznica Melitus
Ta strona ma charakter informacyjny i nie może zastąpić diagnozy medycznej. Każdy przypadek wymaga osobistej konsultacji z certyfikowanym chirurgiem plastycznym.
Dzień dobry.
Tak może być, gdyż mięśnie szyi częściowo współgrają z mięśniami obniżaczami kątów ust. To powinno się unormować samoistnie w ciągu 2-3 tygodni po zabiegu.
Pozdrawiam serdecznie.
Dr Bartłomiej Zoń, Specjalista Chirurgii Plastycznej,...
Pamiętajmy, że nasza twarz nigdy nie jest idealnie symetryczna. Można spróbować zabiegu z wykorzystaniem toksyny botulinowej lub spróbować wyrównać asymetrię u specjalistki zajmującej się naturalnie wyglądającym makijażem permanentnym.
Złożony problem.
Brzmi nieprawdopodobnie
Powinna Pani zgłosić się do specjalistki która robiła zabieg, może coś zaradzi. Na początku sugerowałabym zgłosić się do lekarza który dobrze wykonuje USG skóry i tkanki podskórnej aby ocenił co tam...
